به مناسبت ۱۷ می، روز جهانی فشار خون فشار خون بالا یکی از شایع‌ترین و در عین حال خطرناک‌ترین بیماری‌های غیرواگیر در جهان و ایران است. به آن «قاتل خاموش» می‌گویند، چون اغلب بدون هیچ علامتی سال‌ها در بدن زندگی می‌کند و بی‌آنکه بدانیم، به قلب، مغز، کلیه‌ها و عروق آسیب می‌زند.

چرا روز جهانی فشار خون مهم است؟ طبق آمار سازمان جهانی بهداشت، از هر ۳ بزرگسال در جهان، یک نفر به فشار خون بالا مبتلاست و نیمی از آنان از بیماری خود بی‌خبرند. روز جهانی فشار خون هر سال در ۱۷ می، فرصتی است برای آگاهی‌بخشی، تشویق به اندازه‌گیری منظم و یادآوری این حقیقت که کنترل فشار خون، نجات‌دهنده زندگی است.

فشار خون طبیعی چیست؟ فشار خون با دو عدد نشان داده می‌شود:

فشار سیستولیک (عدد بالایی): فشار هنگام انقباض قلب

فشار دیاستولیک (عدد پایینی): فشار هنگام استراحت قلب وضعیت فشار خون عدد سیستولیک (بالایی) عدد دیاستولیک (پایینی) طبیعی و مطلوب کمتر از ۱۲۰ و کمتر از ۸۰ کمی بالا (پرفشاری خفیف) ۱۲۰ تا ۱۳۹ یا ۸۰ تا ۸۹ پرفشاری خون درجه ۱ ۱۴۰ تا ۱۵۹ یا ۹۰ تا ۹۹ پرفشاری خون درجه ۲ ۱۶۰ یا بیشتر یا ۱۰۰ یا بیشتر

تذکر مهم: یک بار اندازه‌گیری بالا به معنای فشار خون دائمی نیست. تشخیص باید توسط پزشک و با اندازه‌گیری‌های مکرر انجام شود.

چه کسانی در معرض خطرند؟

افراد بالای ۴۰ سال (اما در سال‌های اخیر در جوانان هم دیده می‌شود)

دارای اضافه وزن یا چاقی

مصرف‌کنندگان نمک زیاد (غذاهای فرآوری‌شده، فست‌فود، کنسروها)

کم‌تحرک و نشستن‌های طولانی

افراد با سابقه خانوادگی فشار خون بالا

مصرف‌کنندگان دخانیات و الکل

مبتلایان به دیابت، بیماری کلیوی یا چربی خون بالا

افراد پراسترس

عوارض جدی فشار خون کنترل نشده اگر فشار خون بالا درمان نشود، به تدریج به اندام‌های حیاتی آسیب می‌زند:

سکته مغزی (خونریزی یا لخته در مغز)

سکته قلبی و نارسایی قلب

نارسایی کلیه (نیاز به دیالیز)

آسیب به عروق چشم (کاهش دید یا نابینایی)

آنوریسم (اتساع خطرناک رگ‌ها)

راه‌های پیشگیری و کنترل فشار خون ۱. کاهش مصرف نمک
حداکثر مصرف روزانه نمک برای بزرگسالان کمتر از ۵ گرم (یک قاشق چای‌خوری) است. نمکدان را از سفره جمع کنید و مصرف غذاهای کنسروی، سوسیس و کالباس، چیپس و ترشیجات را کم کنید. ۲. تغذیه سالم (رژیم DASH)

میوه و سبزی تازه، حبوبات، غلات کامل

لبنیات کم‌چرب

کاهش چربی‌های اشباع و قند
 فعالیت بدنی منظم
حداقل ۳۰ دقیقه پیاده‌روی تند یا ورزش هوازی، ۵ روز در هفته.
کنترل وزن
کاهش حتی ۵ درصد از وزن بدن می‌تواند فشار خون را به میزان محسوسی پایین بیاورد. ۵. مدیریت استرس
تنفس عمیق، مدیتیشن، خواب کافی و دوری از اضطراب مزمن. ۶. پرهیز از دخانیات و الکل
سیگار و قلیان باعث سفت شدن رگ‌ها و افزایش ناگهانی فشار می‌شوند. ۷. اندازه‌گیری منظم فشار خون
بزرگسالان بالای ۱۸ سال باید حداقل سالی یک بار فشار خون خود را چک کنند. اگر در معرض خطر هستید، هر ۳ تا ۶ ماه یک بار. افراد مبتلا به فشار خون، روزانه یا طبق تجویز پزشک.

پیام ما در روز جهانی فشار خون فشار خون را با هم کنترل کنیم

اگر تاکنون فشار خون خود را اندازه نگرفته‌اید، همین امروز در نزدیک‌ترین مرکز اقدام کنید. اگر مبتلا به فشار خون هستید، داروهای خود را منظم مصرف کنید و هیچ‌گاه بدون مشورت با پزشک، دارو را قطع یا کم نکنید.

با یک اقدام ساده، از یک سکته جلوگیری کنید.

منابع علمی: سازمان جهانی بهداشت (WHO)، انجمن قلب آمریکا (AHA)، وزارت بهداشت ایران

واحد آموزش سلامت بیمارستان امام خمینی(ره) استهبان