بیماری‌های زئونوز به بیماری‌هایی گفته می‌شود که به‌طور طبیعی بین حیوانات و انسان قابل انتقال هستند. این بیماری‌ها می‌توانند از طریق گزش، تماس مستقیم با حیوان یا ترشحات آن، مواد غذایی آلوده و یا گاهی از طریق حشرات ناقل به انسان منتقل شوند. پیشگیری از این بیماری‌ها نیازمند رعایت اصول بهداشتی و پرهیز از تماس غیرضروری با حیوانات، به‌ویژه حیوانات ولگرد، است.
بسیاری از افراد با نیت خیرخواهانه به سگ‌ها و گربه‌های ولگرد غذا می‌دهند، اما کمتر کسی از پیامدهای بهداشتی و زیست‌محیطی این اقدام آگاه است. برخلاف تصور رایج، تغذیه مستمر حیوانات ولگرد در معابر عمومی می‌تواند موجب افزایش جمعیت این حیوانات، افزایش تماس انسان با آن‌ها و در نهایت گسترش بیماری‌های مشترک بین انسان و حیوان (زئونوز) شود.
باورهای اشتباه رایج
اشتباه اول: غذا دادن به حیوانات ولگرد فقط یک کار خیر است.در واقع، تغذیه مداوم حیوانات در خیابان باعث تجمع آن‌ها در مناطق مسکونی، افزایش زاد و ولد، وابستگی به منابع غذایی انسانی و افزایش احتمال انتقال بیماری‌ها می‌شود.
اشتباه دوم: اگر حیوان سالم به نظر برسد، بیماری ندارد.بسیاری از بیماری‌های مشترک بین انسان و حیوان، مانند هاری، لپتوسپیروز، انگل‌های روده‌ای و برخی عفونت‌های پوستی، ممکن است در مراحل اولیه علائم ظاهری نداشته باشند و حیوان همچنان ناقل بیماری باشد.
اشتباه سوم: گربه‌ها و سگ‌های ولگرد واکسینه هستند.بیشتر حیوانات ولگرد تحت هیچ برنامه منظم واکسیناسیون یا مراقبت دامپزشکی قرار ندارند و ممکن است ناقل بیماری‌های خطرناک باشند.
اشتباه چهارم: غذا دادن باعث کاهش پرخاشگری حیوانات می‌شود.تجمع حیوانات در محل‌های تغذیه می‌تواند موجب رقابت، درگیری بین حیوانات، افزایش رفتارهای تهاجمی و در نتیجه افزایش خطر گزش انسان‌ها، به‌ویژه کودکان، شود.
رفتار صحیح چیست؟ از غذا دادن مداوم به حیوانات ولگرد در معابر عمومی خودداری کنید.از نزدیک شدن یا لمس حیوانات ناشناس، به‌ویژه توسط کودکان، جلوگیری کنید.در صورت مشاهده حیوان بیمار، تلف‌شده یا دارای رفتار غیرطبیعی، موضوع را به شهرداری یا شبکه دامپزشکی اطلاع دهید.اگر توسط حیوانی دچار گزش یا خراش شدید، محل زخم را حداقل ۱۵ دقیقه با آب و صابون بشویید و بدون تأخیر برای دریافت خدمات پیشگیری از هاری به نزدیک‌ترین مرکز خدمات جامع سلامت یا مرکز درمان پیشگیری از هاری مراجعه کنید.
حمایت از حیوانات باید مسئولانه، علمی و با همکاری نهادهای مسئول انجام شود. مهربانی زمانی ارزشمند است که سلامت انسان، حیوان و محیط زیست را به طور همزمان حفظ کند.
واحد آموزش سلامت بیمارستان امام خمینی(ره) استهبان