افراد مبتلا به فشار خون بالا (Hypertension) و دیابت (Diabetes Mellitus) نسبت به سایر افراد، در معرض خطر بیشتری برای گرمازدگی، کم‌آبی بدن، افت یا افزایش فشار خون، نوسانات قند خون و عوارض قلبی-عروقی قرار دارند. به همین دلیل، رعایت اصول خودمراقبتی قبل، حین و پس از حضور در آیین تشییع رهبر شهید ایران ضروری است.

قبل از حضور در آیین تشییع؛ وضعیت سلامت خود را ارزیابی کنید در موارد زیر بهتر است از حضور در مراسم خودداری کرده یا ابتدا با پزشک مشورت کنید: فشار خون بالاتر از ۱۸۰/۱۱۰ میلی‌متر جیوه قند خون بیشتر از ۳۰۰ mg/dL یا کمتر از ۷۰ mg/dL درد قفسه سینه تنگی نفس تب سرگیجه شدید بی‌حالی یا ضعف قابل توجه داروها را منظم مصرف کنید داروهای فشار خون و دیابت را طبق نسخه پزشک مصرف کنید. از حذف یا تغییر دوز داروها بدون نظر پزشک خودداری نمایید. داروها را در معرض نور مستقیم خورشید و گرمای زیاد قرار ندهید. تغذیه مناسب هرگز با معده خالی در مراسم شرکت نکنید. صبحانه یا وعده غذایی سبک و کامل مصرف کنید. از غذاهای بسیار شور، پرچرب و سنگین پرهیز نمایید.

نوشیدن آب و پیشگیری از کم‌آبی کم‌آبی بدن یکی از مهم‌ترین عوامل ایجاد عوارض قلبی و دیابتی در هوای گرم است. توصیه می‌شود قبل از احساس تشنگی آب بنوشید. هر ۱۵ تا ۲۰ دقیقه چند جرعه آب مصرف کنید. در صورت نداشتن محدودیت پزشکی، حدود ۲ تا ۳ لیتر آب در شبانه‌روز مصرف شود. اگر پزشک به علت نارسایی قلب یا بیماری کلیوی محدودیت مصرف مایعات تعیین کرده است، همان دستور را رعایت نمایید.

از مصرف موارد زیر خودداری کنید: نوشابه‌های شیرین نوشیدنی‌های انرژی‌زا مصرف زیاد چای و قهوه نوشیدنی‌های الکلی

محافظت در برابر گرما برای کاهش خطر گرمازدگی: لباس‌های نخی و سبک بپوشید. از کلاه لبه‌دار یا چتر استفاده کنید. عینک آفتابی استاندارد استفاده نمایید. در صورت امکان در سایه استراحت کنید. از قرار گرفتن طولانی‌مدت در آفتاب مستقیم بین ساعت ۱۰ صبح تا ۴ بعدازظهر اجتناب نمایید.

توصیه‌های ویژه برای بیماران مبتلا به فشار خون بالا: افراد مبتلا به فشار خون بالا باید توجه داشته باشند که گرمای شدید باعث گشاد شدن عروق و تغییر فشار خون می‌شود. بنابراین: از فعالیت شدید و سریع خودداری کنید. با سرعت مناسب حرکت نمایید. در صورت احساس سرگیجه یا ضعف فوراً استراحت کنید. از ایستادن طولانی‌مدت بدون حرکت پرهیز نمایید. در صورت امکان فشار خون خود را قبل و بعد از مراسم اندازه‌گیری کنید.

توصیه‌های ویژه برای بیماران مبتلا به دیابت: فعالیت بدنی طولانی و گرما می‌تواند باعث افت یا افزایش قند خون شود.
همراه داشتن این موارد ضروری است: دستگاه اندازه‌گیری قند خون (در صورت امکان) خوراکی حاوی قند سریع‌الاثر مانند: قرص گلوکز آبمیوه کوچک حبه قند میان‌وعده مناسب مانند: بیسکویت سبوس‌دار مغزها ساندویچ کوچک افرادی که انسولین مصرف می‌کنند: انسولین را در دمای مناسب (حدود ۲ تا ۸ درجه سانتی‌گراد تا قبل از مصرف) نگهداری کنند و از قرار دادن آن در گرمای شدید خودداری نمایند. از کیف خنک‌کننده مخصوص در صورت امکان استفاده شود.

علائم هشداردهنده گرمازدگی: در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر، فعالیت را متوقف کرده و به محل خنک منتقل شوید: تشنگی شدید سرگیجه ضعف شدید سردرد تهوع یا استفراغ گرفتگی عضلات تعریق بسیار زیاد یا قطع تعریق افزایش دمای بدن گیجی کاهش سطح هوشیاری در صورت کاهش هوشیاری، درد قفسه سینه، تنگی نفس شدید یا تشنج، باید فوراً با اورژانس تماس گرفته شود.

علائم افت قند خون نشانه‌های افت قند خون عبارت‌اند از: لرزش تعریق گرسنگی شدید تپش قلب گیجی تاری دید در صورت هوشیار بودن فرد: حدود ۱۵ گرم کربوهیدرات سریع‌الاثر (مانند ۳ تا ۴ قرص گلوکز یا نصف لیوان آبمیوه) مصرف شود. پس از ۱۵ دقیقه، قند خون مجدداً بررسی شود (در صورت امکان) و در صورت تداوم افت، همین اقدام تکرار گردد.

مراقبت از پاها در بیماران دیابتی کفش راحت و استاندارد بپوشید. جوراب نخی استفاده کنید. پاها را قبل و بعد از راهپیمایی بررسی کنید. در صورت ایجاد تاول یا زخم، از ادامه راهپیمایی خودداری کرده و درمان مناسب انجام دهید.

پس از پایان مراسم تشییع مایعات کافی بنوشید. در محیط خنک استراحت کنید. در صورت امکان فشار خون و قند خون را کنترل نمایید. اگر علائمی مانند درد قفسه سینه، تنگی نفس، سرگیجه شدید، بی‌حالی یا اختلال هوشیاری ایجاد شد، سریعاً به مرکز درمانی مراجعه کنید.

واحد آموزش سلامت بیمارستان امام خمینی(ره) استهبان