علائم اولیه و عوامل خطر قابل کنترل سرطان رحم چیست؟ سرطان رحم (که بیشتر منظور از آن سرطان آندومتر یا لایه داخلی رحم است) یکی از شایع‌ترین سرطان‌های زنان است. خبر خوب این است که اگر در مراحل اولیه تشخیص داده شود، در بسیاری از موارد درمان موفقیت‌آمیز خواهد بود.

مهم‌ترین علامت هشداردهنده: هرگونه خونریزی غیرطبیعی را جدی بگیرید. به‌ویژه اگر: بعد از یائسگی حتی یک بار خونریزی داشته باشید. بین دو قاعدگی خونریزی ایجاد شود. قاعدگی‌ها طولانی‌تر یا شدیدتر از قبل شوند. لکه‌بینی مداوم داشته باشید.

نکته مهم: بیش از ۹۰ درصد زنان مبتلا به سرطان آندومتر در مراحل اولیه، خونریزی غیرطبیعی را تجربه می‌کنند.

سایر علائم احتمالی: ترشحات آبکی یا خونی غیرطبیعی، درد یا احساس فشار در لگن، درد هنگام رابطه جنسی، کاهش وزن بدون دلیل، خستگی مداوم، درد شکم در مراحل پیشرفته بیماری. وجود این علائم همیشه به معنی سرطان نیست، اما نیاز به بررسی توسط پزشک دارد.

چه کسانی بیشتر در معرض خطر هستند؟ برخی عوامل خطر قابل تغییر هستند و می‌توان با اصلاح سبک زندگی احتمال ابتلا را کاهش داد. ۱. اضافه وزن و چاقی (مهم‌ترین عامل خطر قابل کنترل) چربی اضافی بدن باعث افزایش تولید هورمون استروژن می‌شود و این موضوع احتمال سرطان رحم را بالا می‌برد. خبر خوب اینکه کاهش حتی ۵ تا ۱۰ درصد وزن بدن می‌تواند اثرات مثبتی بر سلامت داشته باشد.

۲. کم‌تحرکی فعالیت بدنی منظم خطر ابتلا را کاهش می‌دهد. توصیه می‌شود: حداقل ۱۵۰ دقیقه فعالیت بدنی متوسط در هفته، یا ۷۵ دقیقه فعالیت شدید، به همراه تمرینات قدرتی دو روز در هفته

۳. دیابت ابتلا به دیابت، به‌ویژه اگر کنترل مناسبی نداشته باشد، خطر سرطان رحم را افزایش می‌دهد. کنترل قند خون، رژیم غذایی مناسب و فعالیت بدنی اهمیت زیادی دارند.

۴. فشار خون بالا و سندرم متابولیک این بیماری‌ها اغلب همراه با چاقی دیده می‌شوند و خطر ابتلا را افزایش می‌دهند.

۵. رژیم غذایی ناسالم مصرف زیاد: نوشیدنی‌های شیرین، غذاهای فرآوری‌شده، فست‌فود، چربی‌های ناسالم و مصرف کم: سبزیجات، میوه‌ها، غلات کامل، حبوبات

با افزایش خطر بسیاری از سرطان‌ها از جمله سرطان رحم ارتباط دارد.

۶. مصرف هورمون بدون نظر پزشک مصرف استروژن به تنهایی پس از یائسگی (در زنانی که رحم دارند) می‌تواند خطر سرطان رحم را افزایش دهد. بنابراین هیچ داروی هورمونی را بدون تجویز پزشک مصرف نکنید.

عوامل خطری که قابل تغییر نیستند: افزایش سن، یائسگی، سابقه خانوادگی برخی سرطان‌ها، برخی بیماری‌های ژنتیکی مانند سندرم لینچ، شروع قاعدگی در سن پایین یا یائسگی دیررس. داشتن این عوامل به معنی ابتلای قطعی به سرطان نیست، بلکه فقط احتمال خطر را افزایش می‌دهد.

باورهای غلط:  اگر درد ندارم، یعنی سرطان ندارم. واقعیت: سرطان رحم در مراحل اولیه معمولاً درد ایجاد نمی‌کند و اولین علامت آن اغلب خونریزی غیرطبیعی است.

باور غلط: بعد از یائسگی خونریزی طبیعی است. واقعیت: هیچ خونریزی بعد از یائسگی طبیعی نیست و باید بررسی شود.

باور غلط: اگر آزمایش پاپ اسمیر طبیعی باشد، سرطان رحم ندارم. واقعیت: آزمایش پاپ اسمیر برای تشخیص سرطان دهانه رحم طراحی شده است و روش مناسبی برای غربالگری سرطان رحم نیست.

باور غلط: اگر در خانواده کسی سرطان رحم نداشته باشد، من در امان هستم. واقعیت: بیشتر مبتلایان سابقه خانوادگی ندارند.

آیا غربالگری برای همه زنان وجود دارد؟ در حال حاضر، برخلاف سرطان دهانه رحم، غربالگری روتین برای سرطان آندومتر در زنان بدون علامت توصیه نمی‌شود. اما اگر خونریزی غیرطبیعی وجود داشته باشد، پزشک ممکن است اقدامات زیر را انجام دهد: معاینه زنان، سونوگرافی واژینال، نمونه برداری از آندومتر. در زنان با خطر بسیار بالا (مانند مبتلایان به سندرم لینچ)، برنامه‌های پایش اختصاصی توصیه می‌شود.

چگونه خطر ابتلا را کاهش دهیم؟ حفظ وزن مناسب، فعالیت بدنی منظم، کنترل دیابت و فشار خون، تغذیه سالم، عدم مصرف خودسرانه هورمون‌ها، مراجعه سریع در صورت خونریزی غیرطبیعی

چه زمانی باید سریع به پزشک مراجعه کنیم؟ در صورت مشاهده هر یک از موارد زیر: خونریزی بعد از یائسگی، خونریزی بین دو قاعدگی،لکه بینی مکرر، قاعدگی‌های بسیار شدید یا طولانی، ترشح خونی یا آبکی غیرطبیعی، درد لگن همراه با خونریزی

خونریزی غیرطبیعی را نادیده نگیرید. تشخیص زودهنگام سرطان رحم می‌تواند درمان را ساده‌تر، کم‌هزینه‌تر و احتمال بهبودی را بسیار بیشتر کند. مراجعه به متخصص زنان در اولین فرصت، مهم‌ترین گام برای حفظ سلامت شماست.

واحد آموزش سلامت بیمارستان امام خمینی(ره) استهبان