۲۸ ژوئیه، روز جهانی هپاتیت فرصتی است برای افزایش آگاهی درباره بیماری‌های ویروسی هپاتیت و یادآوری این واقعیت مهم که بسیاری از موارد ابتلا، بدون تشخیص باقی می‌مانند؛ در حالی که با پیشگیری، واکسیناسیون، تشخیص به‌موقع و دسترسی به درمان مناسب می‌توان از بسیاری از عوارض و مرگ‌های ناشی از این بیماری جلوگیری کرد.

هپاتیت به التهاب کبد گفته می‌شود و انواع مختلفی دارد. در میان هپاتیت‌های ویروسی، هپاتیت B و C اهمیت ویژه‌ای دارند؛ زیرا در صورت مزمن شدن می‌توانند به آسیب جدی کبد، سیروز و سرطان کبد منجر شوند. بر اساس جدیدترین داده‌های سازمان جهانی بهداشت، در سال ۲۰۲۴ حدود ۲۸۷ میلیون نفر در جهان با عفونت مزمن هپاتیت B یا C زندگی می‌کردند و این دو بیماری در همان سال با حدود ۱.۳ میلیون مرگ مرتبط بوده‌اند.

با این حال، هپاتیت یک بیماری شکست‌ناپذیر نیست. برای هپاتیت B واکسن مؤثر وجود دارد و پیشگیری از انتقال آن، به‌ویژه از مادر به نوزاد، نقش بسیار مهمی در کاهش موارد جدید ابتلا دارد. از سوی دیگر، هپاتیت C امروزه در بسیاری از موارد با داروهای خوراکی قابل درمان و ریشه‌کن شدن است؛ اما شرط بهره‌مندی از این فرصت، شناسایی و تشخیص افراد مبتلا و دسترسی آنان به خدمات درمانی است.

یکی از مهم‌ترین چالش‌های مبارزه با هپاتیت، ناشناخته ماندن بیماری است. بسیاری از افراد مبتلا ممکن است برای سال‌ها علامت مشخصی نداشته باشند و زمانی از بیماری خود مطلع شوند که آسیب قابل‌توجهی به کبد وارد شده باشد. به همین دلیل، آگاهی از راه‌های انتقال، رعایت اصول پیشگیری و انجام آزمایش در افراد دارای عوامل خطر، اهمیت زیادی دارد.

روز جهانی هپاتیت ۲۰۲۶ با شعار «هپاتیت؛ بیایید موانع را کنار بزنیم» بر این پیام تأکید دارد که برای مقابله مؤثر با هپاتیت، تنها وجود واکسن و دارو کافی نیست؛ بلکه باید موانعی مانند کمبود آگاهی، ترس از آزمایش، انگ اجتماعی، دسترسی نابرابر به خدمات سلامت و تأخیر در تشخیص و درمان نیز برطرف شود.

چند نکته مهم برای سلامت کبد

-واکسیناسیون هپاتیت B را جدی بگیریم و درباره وضعیت واکسیناسیون خود و اعضای خانواده از مراکز بهداشتی و درمانی سؤال کنیم.

-از تماس با خون و وسایل آلوده به خون پرهیز کنیم و وسایل شخصی مانند تیغ، مسواک و وسایل تزریق را به‌صورت مشترک استفاده نکنیم.

-در صورت وجود عوامل خطر یا توصیه پزشک، آزمایش‌های لازم برای تشخیص هپاتیت را انجام دهیم.

-افراد مبتلا را با برچسب و نگاه تبعیض‌آمیز مواجه نکنیم؛ آگاهی و حمایت، بخشی از درمان است.

-در صورت تشخیص هپاتیت، پیگیری منظم پزشکی و تکمیل روند درمان را جدی بگیریم.

هپاتیت می‌تواند خاموش باشد، اما مبارزه با آن نباید خاموش بماند. روز جهانی هپاتیت یادآور این پیام است که با افزایش آگاهی، پیشگیری، تشخیص زودهنگام و دسترسی عادلانه به خدمات سلامت، می‌توان گام‌های مؤثری برای کاهش بار این بیماری برداشت و به هدف جهانی حذف هپاتیت به‌عنوان یک تهدید مهم سلامت عمومی نزدیک‌تر شد.

دکتر امیر قائدیان؛ ناظر دارویی بیمارستان امام خمینی(ره) استهبان