۱ تا ۷ اوت، هفته جهانی تغذیه با شیر مادر، فرصتی برای یادآوری یکی از مؤثرترین و کم‌هزینه‌ترین راهکارهای حفظ سلامت مادر و کودک است؛ راهکاری که آثار آن تنها به دوران نوزادی محدود نمی‌شود و می‌تواند بر رشد، تکامل، سلامت و حتی آینده اقتصادی جوامع تأثیرگذار باشد.
شعار هفته جهانی تغذیه با شیر مادر در سال ۲۰۲۶، «تغذیه با شیر مادر برای شروعی پایدار در زندگی؛ آنچه مؤثر است را تقویت کنیم» انتخاب شده است؛ شعاری که بر اهمیت شناسایی، ارزیابی و گسترش روش‌هایی تأکید دارد که در حمایت از مادران و بهبود تغذیه با شیر مادر اثربخشی خود را نشان داده‌اند. سازمان جهانی بهداشت در این رویکرد بر نقش نظام سلامت، خانواده‌ها، محیط کار، جامعه و سیاست‌گذاری‌های حمایتی در ایجاد یک «زنجیره حمایت» از مادر و کودک تأکید دارد.

شیر مادر؛ غذایی کامل برای شروع زندگی
بر اساس توصیه سازمان جهانی بهداشت و یونیسف، نوزاد باید در نخستین ساعت پس از تولد تغذیه با شیر مادر را آغاز کند و در شش ماه نخست زندگی، به‌طور انحصاری با شیر مادر تغذیه شود؛ به این معنا که در این مدت، نوزاد به غذای دیگری یا حتی آب نیاز ندارد، مگر در مواردی که از نظر پزشکی ضرورت داشته باشد.
پس از شش ماهگی، با آغاز غذای کمکی سالم، ایمن و متناسب با نیازهای کودک، تغذیه با شیر مادر باید تا دو سالگی و حتی بیشتر ادامه یابد. شیر مادر در این دوره نیز همچنان منبع مهمی از انرژی و مواد مغذی مورد نیاز کودک است.

چرا تغذیه با شیر مادر اهمیت دارد؟
شیر مادر تنها یک ماده غذایی نیست؛ ترکیبی زنده و پویاست که متناسب با نیازهای کودک تغییر می‌کند و حاوی مواد مغذی و عوامل ایمنی است که به محافظت از نوزاد در برابر بسیاری از عفونت‌ها و بیماری‌های شایع دوران کودکی کمک می‌کند.
تغذیه مناسب با شیر مادر با پیامدهای مثبت متعددی برای سلامت کودک همراه است و می‌تواند خطر ابتلا به برخی بیماری‌ها، اضافه‌وزن و چاقی را در سال‌های بعد کاهش دهد. شواهد سازمان جهانی بهداشت همچنین نشان می‌دهد که تغذیه مطلوب با شیر مادر می‌تواند با بهبود رشد شناختی و پیامدهای بهتر آموزشی و اقتصادی در سال‌های آینده زندگی همراه باشد.
برای مادر نیز شیردهی فواید مهمی دارد و با کاهش خطر برخی بیماری‌ها از جمله سرطان پستان و تخمدان ارتباط دارد. بنابراین، حمایت از شیردهی نه‌تنها یک اقدام برای سلامت کودک، بلکه سرمایه‌گذاری برای سلامت مادر و خانواده نیز محسوب می‌شود.

یک واقعیت مهم؛ موفقیت در شیردهی فقط به اراده مادر وابسته نیست
یکی از مهم‌ترین پیام‌های هفته جهانی تغذیه با شیر مادر این است که نباید مسئولیت موفقیت یا عدم موفقیت در شیردهی را فقط بر دوش مادر گذاشت.
مادری که می‌خواهد به نوزاد خود شیر بدهد، به آموزش صحیح، مشاوره تخصصی، حمایت کارکنان نظام سلامت، همراهی همسر و خانواده، محیط کار مناسب و سیاست‌های حمایتی نیاز دارد. بسیاری از مادران ممکن است در روزهای نخست پس از تولد با چالش‌هایی مانند درد، نگرانی از کافی بودن شیر، مشکلات اتصال نوزاد به پستان یا خستگی مواجه شوند. در چنین شرایطی، دریافت حمایت به‌موقع و علمی می‌تواند نقش مهمی در تداوم شیردهی داشته باشد.
برنامه‌های مشاوره تغذیه با شیر مادر، حمایت در محیط کار و مرخصی زایمان از جمله اقداماتی هستند که سازمان جهانی بهداشت آن‌ها را از مداخلات مؤثر برای بهبود شاخص‌های شیردهی می‌داند.

«آغوش مادر»؛ اولین حلقه از زنجیره حمایت
تماس پوست با پوست مادر و نوزاد بلافاصله پس از تولد، آغاز زودهنگام شیردهی، هم‌اتاقی مادر و نوزاد، تغذیه بر اساس علائم گرسنگی نوزاد و دریافت مشاوره تخصصی، از اقداماتی هستند که می‌توانند به شکل‌گیری و تداوم موفق شیردهی کمک کنند.
در واقع، حمایت از تغذیه با شیر مادر باید از اتاق زایمان آغاز شود، در بیمارستان ادامه پیدا کند و پس از ترخیص نیز در خانواده و جامعه تداوم داشته باشد. این همان نگاه زنجیره‌ای به حمایت از مادر و کودک است که در شعار امسال هفته جهانی تغذیه با شیر مادر مورد تأکید قرار گرفته است.

نقش خانواده؛ گاهی یک جمله می‌تواند مسیر شیردهی را تغییر دهد
مادر شیرده بیش از هر چیز به آرامش و حمایت نیاز دارد. همسر و اعضای خانواده می‌توانند با کاهش فشارهای غیرضروری، کمک در امور روزمره، فراهم کردن فرصت استراحت و پرهیز از توصیه‌های غیرعلمی، شرایط مناسب‌تری برای مادر فراهم کنند.
گاهی یک جمله ساده مانند «کنارت هستم، اگر مشکلی داری با هم از یک فرد متخصص کمک می‌گیریم» می‌تواند بسیار مؤثرتر از توصیه‌ها و قضاوت‌هایی باشد که ممکن است اعتماد به نفس مادر را کاهش دهد.

تغذیه با شیر مادر؛ مسئولیت مشترک جامعه
بر اساس داده‌های سازمان جهانی بهداشت، هنوز کمتر از نیمی از نوزادان زیر شش ماه در جهان به‌طور انحصاری با شیر مادر تغذیه می‌شون د و یونیسف نیز تأکید دارد که بسیاری از کودکان پس از یک سالگی همچنان از مزایای ارزشمند شیر مادر بهره‌مند نمی‌شوند. این آمار نشان می‌دهد که برای بهبود وضعیت تغذیه با شیر مادر، تنها آموزش مادران کافی نیست و باید محیط‌های حمایتی در خانواده، مراکز درمانی، جامعه و محل کار تقویت شوند.
هفته جهانی تغذیه با شیر مادر، امسال بیش از هر زمان دیگری یادآور این حقیقت است که حمایت از شیردهی، حمایت از آینده یک جامعه است؛ زیرا هر نوزادی که فرصت آغاز سالم زندگی را پیدا می‌کند، سرمایه‌ای برای سلامت نسل‌های آینده خواهد بود.
تغذیه با شیر مادر، یک انتخاب شخصی تنها نیست؛ یک اولویت مهم سلامت عمومی است.بیاییم با آموزش صحیح، حمایت از مادران و تقویت خدمات سلامت، کاری کنیم که هیچ مادری در مسیر شیردهی احساس تنهایی نکند و هر کودک، فرصت بهره‌مندی از بهترین آغاز ممکن برای زندگی را داشته باشد.