قلب، یکی از مهم‌ترین اعضای بدن است که بدون توقف برای رساندن خون و اکسیژن به تمام بدن کار می‌کند. مراقبت از قلب فقط برای سالمندان یا افراد مبتلا به بیماری قلبی نیست؛ سلامت قلب از سال‌های جوانی و با عادت‌های روزمره ما شکل می‌گیرد.

بیماری‌های قلبی و عروقی همچنان مهم‌ترین علت مرگ‌ومیر در جهان هستند. بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت، در سال ۲۰۲۲ حدود ۱۹.۸ میلیون نفر در جهان به علت بیماری‌های قلبی و عروقی جان خود را از دست داده‌اند و حدود ۸۵ درصد این مرگ‌ها ناشی از حمله قلبی و سکته مغزی بوده است. اما خبر خوب این است که بخش بزرگی از بیماری‌های قلبی و عروقی قابل پیشگیری هستند.

چه چیزهایی قلب ما را بیشتر در معرض خطر قرار می‌دهد؟ برخی عوامل خطر قابل تغییر هستند و با اصلاح سبک زندگی می‌توان خطر بیماری قلبی را کاهش داد:

• مصرف سیگار و قلیان و قرار گرفتن در معرض دود دخانیات

• مصرف زیاد نمک

• مصرف زیاد غذاهای چرب، شور و بسیار فرآوری‌شده

• مصرف زیاد نوشیدنی‌ها و خوراکی‌های شیرین

• مصرف کم سبزیجات، میوه‌ها و غلات کامل

• کم‌تحرکی و نداشتن فعالیت بدنی کافی

• اضافه‌وزن و چاقی

• فشار خون بالا

• افزایش قند خون و دیابت

• افزایش چربی و کلسترول خون

• آلودگی هوا

برخی عوامل مانند سن، سابقه خانوادگی و عوامل ژنتیکی نیز می‌توانند خطر بیماری قلبی را افزایش دهند و قابل تغییر نیستند؛ به همین دلیل بررسی منظم وضعیت سلامت اهمیت دارد.

برای داشتن قلب سالم چه کار کنیم؟ لازم نیست برای مراقبت از قلب، همه چیز را یک‌باره تغییر دهیم. چند قدم ساده اما مداوم می‌تواند مؤثر باشد:

۱. غذای سالم‌تر انتخاب کنیم: مصرف سبزیجات، میوه‌ها، حبوبات، غلات کامل و مغزها را بیشتر کنیم و مصرف نمک، چربی‌های ناسالم و قندهای افزوده را کاهش دهیم.

۲. نمکدان را از سفره دور کنیم: مصرف زیاد نمک می‌تواند فشار خون را افزایش دهد و فشار خون بالا یکی از عوامل مهم خطر بیماری‌های قلبی و سکته است. سازمان جهانی بهداشت کاهش مصرف نمک را یکی از اقدامات مهم برای سلامت قلب می‌داند.

۳. بیشتر حرکت کنیم: پیاده‌روی، دوچرخه‌سواری، ورزش و حتی افزایش فعالیت‌های روزمره می‌تواند به سلامت قلب کمک کند. اگر مدت زیادی کم‌تحرک بوده‌اید، فعالیت بدنی را به‌تدریج افزایش دهید.

۴. دخانیات را کنار بگذاریم: ترک سیگار و سایر محصولات دخانی یکی از مهم‌ترین اقداماتی است که می‌توان برای کاهش خطر بیماری‌های قلبی انجام داد.

۵. فشار خون، قند و چربی خون را بررسی کنیم: فشار خون بالا ممکن است هیچ علامت مشخصی نداشته باشد. بنابراین اندازه‌گیری منظم فشار خون و در صورت توصیه پزشک، بررسی قند و چربی خون اهمیت زیادی دارد.

۶. داروهای تجویزشده را منظم مصرف کنیم: اگر پزشک برای فشار خون، دیابت، چربی خون یا بیماری قلبی دارویی تجویز کرده است، دارو را طبق دستور مصرف کنید و بدون مشورت پزشک آن را قطع یا کم‌وزیاد نکنید.

علائم حمله قلبی را بشناسیم: حمله قلبی یک اورژانس پزشکی است و زمان در آن اهمیت زیادی دارد.

علائم ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• احساس فشار، سنگینی یا درد در مرکز قفسه سینه

• انتشار درد یا ناراحتی به دست، شانه، پشت، گردن یا فک

• تنگی نفس

• عرق سرد

• تهوع یا استفراغ

• احساس ضعف، سرگیجه یا غش

علائم در همه افراد یکسان نیست. به‌خصوص در زنان، سالمندان و افراد مبتلا به دیابت ممکن است علائم متفاوت باشد و حتی درد واضح قفسه سینه وجود نداشته باشد.

اگر این علائم را مشاهده کردید، منتظر نمانید. با اورژانس تماس بگیرید و برای دریافت مراقبت پزشکی فوری اقدام کنید. قلب سالم، نتیجه انتخاب‌های کوچک اما مداوم است. برای مراقبت از قلب، لازم نیست منتظر بمانیم تا بیماری ایجاد شود.

امروز یک قدم برداریم:

• غذای سالم‌تر

• تحرک بیشتر

• بدون دخانیات

• نمک کمتر

• وزن سالم

• بررسی فشار خون، قند و چربی خون

• مصرف منظم داروهای تجویزشده

• توجه به علائم هشدار

«قلبت را بشناس، از آن مراقبت کن و علائم هشدار را جدی بگیر.»

واحد آموزش سلامت بیمارستان امام خمینی(ره) استهبان